Het "smeerwerk" van de molenaar

Geplaatst op: 19-2-2018‹ Terug naar overzicht

Het “smeerwerk” van de molenaar

De beste manier om een molen in stand te houden is hem te gebruiken. Dit vraagt niet alleen de vaardigheid om hem te bedienen, maar ook de vaardigheid om hem goed te onderhouden. Het onderhoudswerk bestaat uit het gebruikersonderhoud door de molenaar zelf en het meer gespecialiseerde onderhoud dat door de molenmaker wordt uitgevoerd. In dit stukje wil ik iets vertellen over een onderdeel van het gebruikersonderhoud, het smeren van de molen. 

Zoals elke molen heeft de Windlust veel bewegende delen en contactpunten: assen, kammen en staven, lagers, enzovoort. Deze contactpunten kunnen qua materiaalsoort variëren: hout op hout; hout op metaal; metaal op metaal. Hiervoor moeten dan ook verschillende soorten smeermiddelen worden gebruikt, zoals olie, (dierlijk) vet en bijenwas. Tenslotte is er voor elk smeerpunt ook nog een verschillende smeerfrequentie.

De molenaar leert in zijn opleiding hoe elk bewegend onderdeel, hoe vaak en met welk smeermiddel moet worden behandeld.

Als er één molenaar op een molen werkzaam is kan hij heel goed overzien of de molen goed gesmeerd is; hij weet dat immers als geen ander. Bij meerdere molenaars, zoals op de meeste molens het geval is, is het noodzakelijk dat men van elkaar goed weet welk smeerpunt, wanneer gesmeerd is. Te weinig smeren is niet goed, maar teveel smeren ook niet. 

Alle werkzaamheden, dus ook de smeeractiviteiten, die aan de molen worden uitgevoerd worden daarom vermeld in het logboek dat na elke draaidag door de molenaar van dienst wordt ingevuld. In een volgend artikel zal ik iets meer over het logboek vertellen.

Om een overzicht te krijgen van het uitgevoerde smeerwerk, zodat het nog uit te voeren werk kan worden bepaald, is het logboek niet zo praktisch. Je moet immers terugbladeren om dit overzicht te kunnen krijgen. Daarom hebben de molenaars van de Windlust onlangs een nieuw systeem in gebruik genomen. Hierbij zijn ze ontzettend goed geholpen door één van onze vrijwilligers, Arend Hoogeveen. Hij heeft, op basis van de informatie van de molenaars een zogenaamd smeerplan vormgegeven. (zie foto)

Voor deze map heeft hij zeer verhelderende foto’s gemaakt van de smeerpunten met een toelichting: waar, hoe, hoe vaak en waarmee het desbetreffende smeerpunt behandeld moet worden. (zie foto)

Tot slot heeft hij een totaaloverzicht gemaakt waarin per maand staat aangegeven welke punten moeten worden gesmeerd en waarin de molenaar bijhoudt welke activiteit is uitgevoerd. Zo ontstaat één overzichtelijk schema het smeerplan en de realisatie van een goed gesmeerde molen. (zie foto)

Kijk een keertje in deze mooie map, als u de molen komt bezoeken. 

En als u er toch bent, let dan ook op de verhelderende foto’s met toelichting die op alle verdiepingen van de molen hangen. Heldere uiteenzettingen, ook allemaal door Arend gemaakt.

Top Arend!!

 

 

De door Arend o...
Een voorbeeld v...
Het smeerplan/ ...